Thứ bảy, 10 Tháng 4 2021
TIN MỚI

Các kịch bản kinh tế thế giới năm 2021

Hinh anh kinh te the gioiNăm 2020, đi mt vi đi dch Covid-19, vi nhng biến đng chính tr-xã hi và t nhiên, kinh tế thế gii lâm vào cuc suy thoái ti t nht k t Chiến tranh Thế gii ln th II.

Điu gì đã din ra đi vi kinh tế thế gii năm 2020; kinh tế thế gii chun b bước vào năm 2021 vi nhng kch bn nào là vn đ được dư lun đc bit quan tâm. Bài viết này đim li tình hình kinh tế thế gii năm 2020, xem xét bi cnh, trin vng và các kch bn kinh tế thế gii năm 2021.

Bi cnh kinh tế các khu vc và các nước ln

Năm 2020, kinh tế toàn cu phi đi din vi nhiu khó khăn và thách thc do tác đng ca đi dch Covid-19. Đi dch Covid-19 làm đt gy các chui cung ng, thu hp c tng cung và tng cu, gia tăng ri ro tài chính đưa kinh tế thế gii vào vòng suy gim. Tình hình dch bnh vn có chiu hướng din biến phc tp, khó lường ti nhiu nước, nhiu khu vc (như châu Âu, M, n Đ…). Nhiu quc gia buc phi tp trung ngun lc đ ng phó vi dch bnh...

Các t chc quc tế (Ngân hàng Thế gii - WB, Qu Tin t quc tế - IMF) đã có nhng báo cáo cp nht trin vng kinh tế toàn cu năm 2020 và 2021. Trong đó, theo IMF, kinh tế thế gii năm 2020 gim 4,4%. Trin vng kinh tế năm 2021 ph thuc vào nhiu yếu t, trong đó có din biến ca đi dch Covid-19 và kh năng đưa vc-xin Covid-19 vào phòng bnh trên din rng. Còn theo Ngân hàng Thế gii (WB) kinh tế thế gii suy gim 4,3% năm 2020.

Trong s các nn kinh tế ln, kinh tế M có du hiu phc hi t quý III/2020. GDP quý III/2020 ca M ch gim 2,9% so vi cùng kỳ năm 2019 (so vi mc gim 9% so vi cùng kỳ năm 2019 ca quý II/2020). Sn xut gi xu hướng m rng, ch s PMI sn xut tăng đt 56,7 đim trong tháng 11/2020. S lượng đơn đt hàng mi tăng do nhu cu trong nước và toàn cu phc hi tr li.

Nh đó, t l tht nghip ti M gim t mc đnh 14,7% trong tháng 4/2020 còn 6,7% vào tháng 11/2020 (tuy nhiên, vn cao hơn mc 3,5% trước đi dch). Thâm ht thương mi có xu hướng gia tăng k t đu năm. Mc thâm ht thương mi tháng 10/2020 là 63,12 t USD so vi 43,02 t thâm ht cùng kỳ năm 2019.

Cac kich ban kinh te the gioi 2V trin vng phc hi kinh tế ca M trong thi gian ti, các chuyên gia cho rng, nước này cn sm n đnh tình hình chính tr và kim soát được dch bnh. Cc D tr Liên bang Hoa Kỳ (FED) quyết đnh gi lãi sut cho vay ngn hn trong phm vi 0 - 0,25%, đng thi tiếp tc chương trình mua trái phiếu tr giá khong 120 t USD mi tháng nhm gi chi phí vay dài hn mc thp.

Trong báo cáo tháng 10/2020, IMF cho rng, kinh tế M suy gim 4,3% năm 2020 và s phc hi khá tt vào năm 2021 (c th là s tăng 3,1%). Trong khi đó, T chc Hp tác và Phát trin kinh tế (OECD) d báo, nn kinh tế ln nht thế gii s đt mc tăng trưởng 3,2% trong 2021 và 3,5% trong 2022, sau khi gim 3,7% trong năm 2020.

Kinh tế Trung Quc duy trì được đà hi phc vng chc t tháng 3/2020 đến nay. C th, GDP quý III/2020 ca Trung Quc tăng 4,9% (so vi mc 3,2% trong quý trước) và tính chung 9 tháng đu năm 2020 tăng 0,7%. C khu vc sn xut và dch v đu trên đà phc hi sau đi dch. Ch s PMI sn xut và dch v tháng 10/2020 ln lượt đt 53,6 đim và 56,8 đim.

So vi cùng kỳ năm 2019, tng kim ngch xut khu tháng 10/2020 tăng 11,4% trong khi nhp khu tăng nh hơn 4,7%. Theo đó, thng dư thương mi tăng t mc 42,3 t USD trong tháng 10/2019 lên 58,44 t USD trong tháng 10/2020. Đây được xem là kết qu tích cc ca các chính sách kim soát dch bnh và các bin pháp h tr phc hi nn kinh tế Trung Quc. Theo IMF, Trung Quc đt mc tăng trưởng 1,9% trong năm 2020 và 8,2% năm 2021. Trong khi đó, OECD d báo, nn kinh tế ln th nhì thế gii tăng trưởng 8% trong 2021 và 4,9% trong 2022, sau khi tăng 1,8% trong 2020.

Trong quý III/2020, nn kinh tế Liên minh châu Âu (EU) hi phc chm do dch Covid-19 bùng phát mnh tr li. Nhiu ý kiến cho rng, các bin pháp tài khóa h tr phc hi nn kinh tế mi ch giúp kinh tế khu vc kìm hãm tc đ suy gim, nhưng còn cn thi gian đ giúp kinh tế khu vc phc hi. Dù GDP khu vc đng Euro quý III/2020 tăng 12,6% so quý trước nhưng tính chung 9 tháng đu năm 2020, nn kinh tế khu vc gim 4,4% so vi cùng kỳ năm trước. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) duy trì lãi sut cơ bn là 0%, vi lãi sut cho vay và lãi sut tin gi ln lượt là 0,25% và âm 0,5%. D báo kinh tế khu vc EU gim 8,3% trong năm 2020 và phc hi 5,2% trong năm 2021 (Theo IMF).

Kinh tế Nht Bn phc hi trong quý III/2020.GDP quý III/2020 tăng 21,4%, so vi mc gim k lc 28,8% ca quý II/2020 (Theo Văn phòng Ni các Nht Bn). So vi cùng kỳ năm 2019, xut khu gim 0,2% và nhp khu gim 13,3%. Xu hướng thu hp sn xut vn tiếp din, ch s PMI sn xut ch đt 48,3 đim trong tháng 11/2020 do sn lượng và s lượng đơn đt hàng mi đu gim nhanh. V trin vng tăng trưởng kinh tế, theo IMF, GDP Nht Bn gim 5,3% trong năm 2020 và phc hi 2,3% trong năm 2021.

Trong bi cnh khó khăn nêu trên, đ h tr nn kinh tế, hu hết các nước đã áp dng chính sách tài khóa, ni lng trong năm 2020 và có kế hoch tiếp tc áp dng chính sách tài khóa ni lng trong thi gian ti.

Biến đng trên th trường tài chính-tin t

Đi vi th trường tài chính - tin t thế gii, tin tc v vc-xin nga Covid-19 và vic phân phi có th đã thuyết phc mt s nhà đu tư rng s phc hi ca nn kinh tế thế gii gn đến. Bên cnh đó, các nhà đu tư kỳ vng, các ngân hàng trung ương s tiếp tc bơm mt lượng ln thanh khon vào th trường tài chính. Theo đó, th trường chng khoán M đt ngưỡng cao nht mi thi đi trong bi cnh đi dch, đây là mt trong nhng đim nhn trên th trường vn quc tế (Kết thúc phiên giao dch ngày 24/11/2020, ch s DJIA trên th trường chng khoán M ln đu tiên trong lch s đóng ca ngưỡng trên 30.000 đim (30.046 đim).

Cac kich ban kinh te the gioi 3Năm 2020, giá du thế gii st gim mnh nh hưởng ln ti ngun thu ca các nước xut khu du m và nhu cu đu tư gim mnh khi ri ro gia tăng. Giá du đã lp k lc mi thi đi khi giao dch mc giá âm do đi dch Covid-19.

Cht phiên giao dch ngày 20/4/2020, trên th trường Nymex, giá du gim 55,9 USD xung còn -37,63 USD/thùng. Đây là phiên gim mnh k lc k t khi các s liu v biến đng giá được ghi nhn vào năm 1983. Và theo d liu t Dow Jones Market, đây cũng là mc giá đóng ca thp k lc mi thi đi. chiu ngược li, giá vàng thế gii năm 2020 có nhiu đng thái mi và vượt qua mc 1.800 USD/ounce ln đu tiên k t năm 2011.

Đi vi th trường lao đng, lc lượng lao đng toàn cu (3,3 t người) hin đang chu tác đng do nơi làm vic b đóng ca mt phn hoc toàn b. Theo đó, thu nhp ca người lao đng gim mnh, dn đến gim nhu cu đi vi hàng hóa và dch v tiêu dùng. Đng thi, vic st gim thu nhp ca người lao đng cũng kích hot làn sóng v n tiêu dùng trên phm vi toàn cu, do n vay tiêu dùng quá hn thanh toán đang tăng nhanh ti mt s nước khi t l tht nghip tăng mnh...

Bi cnh thế gii năm 2021 và nhng tác đng đi vi Vit Nam

Quan h thương mi thế gii tr nên khó đoán đnh sau cuc bu c Tng thng M. Ngoài ra, kinh tế thế gii năm 2021 chu nh hưởng ca mt s yếu t gm:

Th nht, quan h kinh tế quc tế được d báo s tiếp tc có nhng biến đng và din biến khó lường. Xung đt thương mi gia các nn kinh tế ln s dn đến nhu cu dch chuyn đa đim sn xut đ tránh mc thuế cao. Đây va là cơ hi va là thách thc đi vi Vit Nam.

Th hai, dch bnh Covid-19 còn din biến phc tp, khó lường (đc bit là s xut hin ca các biến chng mi), luôn tim n nguy cơ bùng phát tr li.Vic trin khai các vc-xin đang va là cơ hi, va là thách thc đi vi c quc gia, các hãng ln và các bên liên quan. Các quc gia hin nay đang thn trng trin khai bin pháp ng phó vi dch bnh. Vit Nam cũng s b tác đng.

Th ba, các quc gia, các t chc quc tế đang trin khai các gói h tr kinh tế ln cũng như các chính sách ng phó vi dch bnh, vi suy gim kinh tế. Vic này có th đt được nhng thành công và trin vng nhưng cũng có th gây ra nhng ri ro không nh đi vi th trường tài chính thế gii và tình trng n toàn cu. Vit Nam cũng s chu nh hưởng ca các gói h tr này.

Th tư, xu hướng gim đu tư nước ngoài do dch bnh nh hưởng trc tiếp đến hot đng thương mi, đình tr đu tư, to tâm lý e ngi, trì hoãn m rng đu tư ca nhiu doanh nghip nước ngoài. Nhu cu tiêu dùng trong nước phc hi chm và hot đng xut khu gim tiếp tc to nhiu thách thc cho hot đng doanh nghip trong nước. Vit Nam là mt trong nhng nước chu s tác đng này.

Th năm, toàn thế gii cũng như các khu vc, mi quc gia luôn tim n nhng thun li và khó khăn mi phát sinh và rt khó lường. Mi phát sinh đu có th tác đng đến kinh tế ca mi quc gia, khu vc và toàn cu. Vì vy, cn theo sát, phát hin và x lý cũng như điu chnh. Vit Nam rt cn theo dõi sát tình hình, din biến.

Các kch bn kinh tế thế gii năm 2021

Các cơ quan, t chc quc tế đưa ra nhiu nhn đnh khác nhau v tăng trưởng kinh tế thế gii năm 2021. Tuy nhiên, tu trung li, có 3 kch bn cơ bn như sau:

Cac kich ban kinh te the gioi 4- Kch bn th nht - Kch bn tích cc: Trong điu kin vc-xin khng chế được đi dch Covid-19; Bu c Tng thng M có kết cc bình n; Quan h kinh tế quc tế bình n; Các gói h tr kinh tế ca các quc gia, t chc quc tế hot đng tích cc; Thế gii không xut hin thêm các bt thường mi... kinh tế d báo s phc hi theo kch bn ch V. Tăng trưởng GDP toàn cu có th đt mc 5-6% trong năm 2021. Đây là kch bn tt c các bên có liên quan đu mong mun.

Tuy nhiên, đ đt được kết qu này, cn có s n lc ca tt c các bên liên quan, cũng như hi t đ các yếu t thun li đ kinh tế thế gii bước ra khi giai đon khó khăn nht. Nếu ch mt trong s các điu kin không thun, d báo trên tr nên khó kh thi.

- Kch bn th 2 - Kch bn cơ bn: Đây là kch bn mi yếu t đu không có nhng đt biến. Điu này có nghĩa là, tình hình dch bnh vn tiến trin nhưng không đt phá. Tình hình chính tr - xã hi thế gii, quan h kinh tế quc tế không biến đng bt thường. Các gói kích thích kinh tế và các chính sách kinh tế đm bo cho kinh tế phát trin nhưng không đt phá. Khi đó, kinh tế thế gii, khu vc và các quc gia s phát trin đi ngang theo các biên đ nh ph thuc vào tình hình c th mi quc gia. Đây là phương án có nhiu kh năng xy ra, tuy không như nhau gia các quc gia nhưng cũng không có nhng nguy cơ tim tàng.

- Kch bn th 3 - Kch bn tiêu cc: Dch bnh tiếp tc không được kim soát. Tình hình chính tr xã hi thế gii din biến phc tp. Quan h kinh tế quc tế có nhng din biến nm ngoài d kiến. Các chính sách và gói kích thích kinh tế gp khó khăn trong trin khai hoc không trin khai đúng d kiến.Thế gii gp nhng biến đng mi ngoài d kiến. Ch mt hoc mt vài, thm chí là tt c trong các yếu t này xy ra, tình hình kinh tế thế gii hoc mt vài khu vc, mt vài quc gia s lâm vào khng hong hoc chí ít, khó khăn. Đây là kch bn không mong mun ca tt c các bên hu quan. Tuy nhiên, trong bi cnh hin nay, rt nhiu bt thường đã và đang xy ra, nên vn phi tính đến.

Trong bi cnh hin ti, vc-xin Covid-19 đã được đưa vào s dng trong thc tin. Bu c Quc hi M đã có kết qu rõ ràng. Các quc gia cũng như các khu vc cũng đang hướng đến mc tiêu chung là bình n đ chng đi dch Covid-19. Quan h kinh tế quc tế cũng không có nhiu yếu t bt n tim tàng. Các gói kích thích kinh tế và các chính sách ca các quc gia đu hướng đến tiếng nói chung tích cc. Kh năng tình hình kinh tế thế gii thc tin din ra trong khong kch bn gia cơ bn và tích cc.

Các lưu ý đi vi kinh tế Vit Nam

Vit Nam là đim đáng chú ý trong bi cnh thế gii hin nay. Khi tăng trưởng kinh tế vn đt mc 2,91% trong năm 2020. Mc dù, đây là mc tăng thp trong nhng năm gn đây ca Vit Nam nhưng vn là mc tăng trưởng cao so vi các quc gia trên thế gii. Đi dch Covid-19 vn đang được kim soát tt ti Vit Nam. Kinh tế trong nước tiếp tc duy trì xu hướng phc hi.

Cac kich ban kinh te the gioi 5Năm 2021, Vit Nam bước vào trin khai năm đu tiên ca kế hoch 5 năm mi, mt giai đon kinh tế xã hi mi vi nhiu tín hiu tích cc. Đng, Nhà nước, Chính ph ch trương tiếp tc trin khai các bin pháp ng phó vi Covid - 19, ch yếu theo hướng h tr doanh nghip và h gia đình d b tn thương. Quan h kinh tế quc tế ca Vit Nam ngày càng m và tích cc hi nhp…

Vi tình hình kinh tế vĩ mô có nhiu đim sáng; vn vn hành vào nn kinh tế được đm bo; là mt trong 10 quc gia tiếp nhn kiu hi ln nht thế gii…Vit Nam nhiu kh năng vn là đim sáng trong trin vng kinh tế thế gii năm 2021. Tuy nhiên, nhng yếu t cn thn trng gm nhng thách thc ri ro v năng lc cnh tranh, v th trường và v đi tác.

Tóm li, do đi dch Covid-19, năm 2020 đã tr thành mt năm đy khó khăn đi vi kinh tế thế gii. Bi cnh kinh tế chính tr xã hi nói chung có nhiu biến đng. Các quc gia và vùng lãnh th hu hết có tăng trưởng âm. Vit Nam là mt trong nhng quc gia có tăng trưởng dương và có kết qu phòng chng Covid-19 tích cc. Thế gii nói chung, Vit Nam nói riêng đã và đang n lc vượt bc đ sn xut thành công vc-xin phòng chng Covid-19. Cùng vi đó, các chính sách, các gói kích thích kinh tế đang phát huy các tín hiu tích cc. Do vy, kinh tế thế gii và Vit Nam nhiu kh năng s din biến tt đp trong năm 2021.

PGS., TS. Trn Kim Chung - Phó Vin trưởng Vin Nghiên cu Qun lý kinh tế Trung ương; ThS. Đ Th Lê Mai - Nghiên cu viên Vin Nghiên cu Qun lý kinh tế Trung ương.

Xem 774 lần
Đánh giá bài này
(0 bình chọn)
Xem theo ngày tháng